Tuỳ tiện trong quản lý quy hoạch, đô thị Hà Nội đang trở
lên hỗn độn, do có sự chồng chéo giữa quy hoạch phân khu và quy hoạch
nông thôn mới. Trách nhiệm thuộc về ai, khi vấn đề lớn là quy hoạch đô
thị lại đang tuỳ tiện được điều chỉnh, việc bán cốt xây dựng do cơ quan
quy hoạch của thành phố thiếu trách nhiệm trong việc xác định mốc giới
các cốt, kiểm tra việc thực hiện cốt đã cung cấp cho chủ đầu tư…? Tất cả
những vấn đề này, nếu không sớm khắc phục thì vấn nạn tắc đường, lụt
lội… có thể sẽ tr

Sự tuỳ tiện trong quản lý quy hoạch xây dựng đang khiến cho đô thị Hà Nội đang trở lên lộn xộn, mất mỹ quan. Ảnh (Internet)
Những “thói quen” sai pháp luật
Nhìn
lại Thủ đô trước những năm 2008, khi Hà Nội chưa sát nhập thêm tỉnh Hà
Tây, huyện Mê Linh ( Vĩnh Phúc ) và 4 xã thuộc huyện Lương Sơn (Hòa
Bình), hầu hết trên địa bàn thành phố, các quận, huyện, xã, phường đều
có quy hoạch 1/2000. Nhưng thực tế, vào thời điểm đó, trong hồ sơ quy
hoạch có bản đồ sử dụng đất làm cơ sở cho việc cấp phép xây dựng theo
từng đường phố trong lô đất. Quy hoạch đô thị lúc này, có thể nói đều
thiếu đi những bản vẽ “linh hồn” của đồ án quy hoạch, mà cụ thể là bản
vẽ thiết kế đô thị, bản đồ chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng, cốt xây
dựng.
Cũng
do thiếu những bản đồ nêu trên, mà việc cấp phép xây dựng cho tổ chức,
cá nhân có nhu cầu xây dựng nhà ở trong đô thị đều thiếu cơ sở pháp lý.
Vì vậy, trên một tuyến đường, có nhà được phép xây dựng cao, nhà được
phép xây dựng thấp. Điều này đã tạo nên sự bất bình đẳng đối với người
dân, khi có sự đố kỵ chênh lệch do nhà này được xây cao, nhà kia phải
xây thấp, và buộc họ phải “đấu tranh” để “vươn lên” bằng những căn nhà
đã được xây cao.
Cũng
bởi lẽ đó, mà hàng loạt các công trình sai phép tồn tại nhiều năm nhưng
không thể xử lý được, do việc cấp phép thiếu cơ sở pháp luật, phụ thuộc ý
trí chủ quan cá nhân của những người có trách nhiệm và thẩm quyền trong
lĩnh vực này.
Công trình số 8B Lê Trực (Ba Đình) trước khi điều chỉnh quy hoạch.
Năm
2012, khi Nghị định 64/NĐ-CP của Chính phủ quy định về cấp phép xây dựng
ra đời (đây cũng là cơ sở pháp lý duy nhất, chính thống về cấp phép xây
dựng). Trong đó, Nghị định quy định rõ cơ sở pháp lý để cấp phép xây
dựng là đồ án quy hoạch 1/500, thiết kế đô thị và quy chế quản lý kiến
trúc kèm theo đồ án.
Khoản 1
Điều 6 của Nghị định 64/NĐ-CP đã nêu rõ về điều kiện cấp phép xây dựng
đối với công trình và nhà ở riêng lẻ trong đô thị: “a) Phù hợp với: Quy
hoạch chi tiết xây dựng, quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị,
thiết kế đô thị được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt; b) Đối
với công trình xây dựng ở khu vực, tuyến phố trong đô thị đã ổn định
nhưng chưa có quy hoạch chi tiết, thì phải phù hợp với Quy chế quản lý
quy hoạch, kiến trúc đô thị hoặc thiết kế đô thị được cơ quan nhà nước
có thẩm quyền ban hành; c) Công trình xây dựng dân dụng cấp đặc biệt,
cấp I trong đô thị phải có thiết kế tầng hầm theo yêu cầu của đồ án quy
hoạch đô thị và Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị được cấp có
thẩm quyền phê duyệt”.
Để đảm
bảo phù hợp với tình hình thực tế và kiến nghị của một số thành phố
lớn, sau khi Nghị định 64/NĐ-CP ra đời, Bộ Xây dựng đã đề nghị Thủ tướng
Chính phủ chậm thực hiện nghị định trong vòng 6 tháng để các thành phố
lớn như Hà Nội, TP HCM… có thời gian thực hiện việc thiết kế quy hoạch
chi tiết đô thị.
Tuy
nhiên, từ đó đến nay, việc cấp phép của Hà Nội vẫn không có căn cứ pháp
lý, do việc tổ chức lập và phê duyệt theo quy hoạch chậm, không được
triển khai, không được quan tâm. Vì vậy, nhiều công trình được áp dụng
quy chuẩn QCVN : 01/2008/BXD Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy hoạch
Xây dựng làm quy chuẩn cấp phép.
Được
biết, Quy chuẩn xây dựng Việt Nam về quy hoạch xây dựng là những quy
định bắt buộc phải tuân thủ trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt
các đồ án quy hoạch xây dựng...
Như
vậy, có thể khẳng định, việc mang quy chuẩn để cấp phép xây dựng là việc
làm trái với pháp luật, trái với nội dung Nghị định 64/NĐ-CP của Chính
phủ quy định về cấp phép xây dựng. Bộ Xây dựng cũng đã nhiều lần có văn
bản nhắc nhở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và một số thành phố khác. Tuy
nhiên, thực tế vẫn tiếp tục được tái diễn. Việc sử dụng quy chuẩn để cấp
phép tạo ra một bộ mặt đô thị nhom nhem, nhiều công trình có hình thức
cắt khúc như những chiếc ghế ngồi sừng sững mọc lên trong đô thị, gây
phản cảm, đặc biệt là đối với nhà ở của người dân trên các phố đô thị
chính. Việc áp dụng quy chuẩn xác định tỷ lệ phần trăm đất xây dựng
không những gây thiệt hại về tiền, của của nhân dân, mà còn làm xấu đi
bộ mặt đô thị.

Công trình số 8B Lê Trực trông không khác một chiếc ghế, sau khi được điều chỉnh quy hoạch.
Tạo gánh nặng cho nhân dân
Đã đến
lúc phải được thanh tra, kiểm tra để làm rõ trách nhiệm của các tổ
chức, cá nhân cố tình vi phạm pháp luật trong việc cấp phép xây dựng,
gây ảnh hưởng đến đời sống nhân dân và phải được quy trách nhiệm bồi
thường thiệt hại.
Trở
lại với công trình số 8B Lê Trực (Ba Đình – Hà Nội), một trong những
điểm nóng lâu nay vẫn được chính quyền và người dân quan tâm. Sau 10 năm
“đội nón” đi xin cấp phép, dự án đã được điều chỉnh quy hoạch nhiều lần
dẫn dến những thiệt hại và hệ luỵ nhiêm trọng. Căn cứ Quy hoạch chi
tiết tỷ lệ 1/500 hai bên tuyến đường Cầu Giấy – Kim Mã – Hùng Vương được
UBND TP Hà Nội phê duyệt, ngày 16/3/2009 cơ quan quản lý quy hoạch kiến
trúc TP. Hà Nội đã chấp thuận quy hoạch tổng mặt bằng 1/500 và phương
án kiến trúc công trình của dự án với các chỉ tiêu: mật độ xây dựng 64%,
diện tích xây dựng 2.393m2, tổng diện tích sàn xây dựng 29.184m2, công
trình cao 17 tầng với tổng chiều cao công trình là 70m, hệ số sử dụng
đất 7,8 lần (trong đó có 1.941m2, Công ty CP May Lê Trực bàn giao cho
thành phố để mở đường Trần Phú – Kim Mã kéo dài theo quy hoạch).
Tuy
nhiên, đến ngày 12/7/2013, UBND Thành phố Hà Nội lại ra văn bản số
5043/UBND-QHXDGT gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị cho phép dự án Trung
tâm thương mại, văn phòng nhà ở để bán và cho thuê tại số 8B Lê Trực (Ba
Đình – Hà Nội) thực hiện đầu tư xây dựng với mật độ xây dựng 64%, chiều
cao công trình tối đa 44m (giảm 26m so với phương án quy hoạch đã được
phê duyệt lần đầu).
Và
không giống như quy hoạch dự án đã được điều chỉnh, ngày 24/3/2014, Sở
Xây dựng Hà Nội đã cấp giấy phép xây dựng số 11/GPXD-SXD cho dự án 8B Lê
Trực. Theo đó, đối với công trình số 1 có diện tích xây dựng 1.783m2,
tổng diện tích sàn 29.874m2 (chưa kể diện tích 4 tầng hầm là 10.264m2),
chiều cao tầng 1 là 3,9m và chiều cao công trình là 53m; công trình số 2
với chiều cao 20,4m, tổng diện tích sàn 2.283mm2, chiều cao tầng 1 là
3,6m.
Quy
hoạch “một đằng”, cấp phép xây dựng “một nẻo”, vậy cơ sở pháp lý nào để
thực hiện việc cấp phép xây dựng cho dự án trên? Theo Nghị định Nghị
định 64/NĐ-CP của Chính phủ quy định về cấp phép xây dựng thì cơ sở pháp
lý để cấp phép xây dựng là đồ án quy hoạch 1/500, thiết kế đô thị và
quy chế quản lý kiến trúc kèm theo đồ án. Đây là cơ sở duy nhất để cấp
phép xây dựng, trong trường hợp thay đổi quy hoạch phải có cơ quan có
thẩm quyền phê duyệt quy hoạch điều chỉnh. Vậy, việc cấp phép của Sở Xây
dựng Hà Nội có phải đã thiếu cơ sở pháp luật? Nếu xử lý công trình vi
phạm mà dựa vào giấy phép xây dựng, trong khi, giấy phép xây dựng đó lại
thiếu cơ sở pháp lý để cấp, thì liệu việc làm đó có đúng pháp luật
không? có công bằng hay không? Cá nhân cấp phép, các cơ quan cấp phép sẽ
chịu trách nhiệm gì trong việc này?
Đề
nghị Thanh tra Bộ Xây dựng vào cuộc làm rõ những “mảng tối” trong việc
cấp phép xây dựng đối với các công trình như đã nêu trên để xử lý một
cách công bằng.